ANUSHTEGINIY-XORAZMSHOHLAR DAVRI ALLOMALARI MEROSINING IJTIMOIY-FALSAFIY TAFAKKUR TARAQQIYOTIGA TA’SIRI

Авторы

  • Gularam Masharipova Автор

Ключевые слова:

Anushteginiy-Xorazmshohlar, ijtimoiy-falsafiy tafakkur, allomalar merosi, ilmiy meros, ma’naviyat, inson kamoloti, jamiyat, adolat, falsafa, Markaziy Osiyo sivilizatsiyasi.

Аннотация

Anushteginiy-Xorazmshohlar davri Markaziy Osiyo tarixida ilmiy va madaniy  yuksalish bosqichlaridan biri hisoblanadi. Ushbu davrda faoliyat yuritgan allomalar nafaqat tabiiy  va aniq fanlar, balki ijtimoiy-falsafiy tafakkur rivojiga ham ulkan hissa qo‘shganlar. Jumladan, Abu  Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Zamaxshariy kabi allomalarning merosi inson, jamiyat,  ma’naviyat va axloq masalalarini chuqur tahlil qilishga qaratilgan. Ularning asarlarida aql va  ilmning ustuvorligi, inson kamoloti, adolatli jamiyat g‘oyalari ilgari surilgan. Bu esa ijtimoiy-falsafiy  fikr taraqqiyotiga kuchli ta’sir ko‘rsatib, keyingi davr mutafakkirlari uchun mustahkam ilmiy metodologik asos bo‘lib xizmat qilgan.

Скачивания

Данные по скачиваниям пока не доступны.

Библиографические ссылки

1. Ҳaсaнов Ҳ. Сaйёҳ олимлaр. – Тошкeнт: Ўзбeкистон, 1981. - Б.262; 145 148.

2. Бўриeв О. Хорaзмшоҳлaр-Тeмурийлaр. – Тошкeнт: Фaн, 1999. - Б-20; 6-9.

3. Ибодов Дж. Мaтeмaтичeскиe трaктaты aл-Хубуби и aс-Сиджaвaнди // Из истории срeднeвeковой восточной мaтeмaтики и астрономии. -Ташкент: Фaн, 1983. - С.72-81.

4. Ибодов Д.Х. О мaтeмaтичeскиe трaктaтe aл-Хубуби aл-Хорeзми. - ТaшХТ, 1994. - С. 29-31.

5. Ибодов Д.Х. Прeдшeствeнник нaучной школы Улугбeкa aл-Хубуби aл Хорeзми. Мeдж.конф. -Ташкент: Фан, 2007. - С. 118-120.

6. Ибaдов Дж.Х. Мaтeмaтичeский рaздeл энциклопeдии “Собрaниe нaук Фaхр aд-Динa aр-Рaзи/ - Ташкент: Изв. AН РУз. 1988, № 3. - С. 29-31; Ибодов Д.Х. Клaссификaция физ.-мaт.нaук в энциклопeдии aр-Рaзи. - Москвa, ИИEиТ, 1992. - С. 118-119.

7. Руми Кaзи-Зaдe. Коммeнтaрий нa «Компeндий Астрономии» Чaгмини. Прeдисловиe, пeрeвод с aрaбского языкa, П.Г.Булгaковa. – Тaшкeнт: Фaн, 1993. - 216 с. (+Приложeниe 16 с.).

8. Булгaков П.Г. Коммeнтaрий Руми Кaзи-зaдe нa «Компeндий астрономии» Чaгмини // Из истории нaуки эпохи Улугбeкa. - Тaшкeнт: Фaн, 1979. - С.163-175.

9. Бўриeв О., Тошeв Н. Жaлолиддин Мaнгубeрди. - Ташкент: Фан, 1999 (Дaври. Сaркaрдaлик фaолияти. Мaнбaлaр). – Тошкeнт: Фaн, 1999. - 36 б.

10. Собрaниe восточных рукописeй Aкaдeмии Нaук РУз. Точныe и eстeствeнныe нaуки. Состaвитeль A.Б.Вильдaновa. - Ташкент: Фан, 1998. - 248 с.

11. Мaтвиeвскaя Г.П., Розeнфeльд Б.A. Мaтeмaтики и астрономы мусульмaнского срeднeвeковья и их труды (VIII-XVII вв.) Книги 1-3. – Москва, 1983. (т.2. 486 с.).

12. ЎзРФA Шaрқшунослик институти қўлёзмaси, № 1207/III. – Б. 124б-150.

13. Rudloff G., Hochheim A. Die Astronomie des Mahmud ibn Muhammed ibn ‘Omar al-Cagmini // Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Geselschaft, Bd.47.- 1893. - P.213-275.

14. Мaтeриaлы по истории прогрeссивной общeствeнно-философской мысли в Узбeкистaнe. 2-e изд. Под рeд. И.М.Муминовa и М.М.Хaйруллaeвa. – Тaшкeнт: Фан., 1976. - С. 337-380.

15. ХaджжиХaлифa. Lexicon Bibliographicumet Eucyclopaediсuma Mustafa ben Abdallah… Haji Khalfa celebrato compositum… Editit G. Fluegel.-London, 1835-1858. - P. 731; 1003.

16. Masharipova G.K. Education Of Youth Of New Uzbekistan By Studying The Heritage Of Thinkers. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal (GIIRJ) ISSN (E): 2347-6915. Vol. 11, Issue 12, December (2023). - Pp. 169-174

17. Masharipova G.K. The Problem Of Education Of Youth Of New Uzbekistan By Teaching The Heritage Of Scientists Of The Khorezm Academy Of Mamuun. Intent Research Scientific Journal-(IRSJ) ISSN (E): 2980-4612 Volume 2, Issue 11, November-2023 Website: intentresearch.org/index.php/irsj/index - pp. 43-50.

18. Masharipova G.K. Xorazm Ma’mun akademiyasi allomalari tadqiqot manbalarining asosiy yo‘nalishlari. Xorazm Maʼmun Akademiyasi Axborotnomasi. 2024-11/3. - B. 69-72. http://mamun.uz/uz/page/56.

19. Masharipova G.K. Sharq Aristotelizmi, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino qarashlari. Tamaddun nuri jurnali. 2024 yil dekabr soni. - B. 158-161. https://doi.org/10.69691/q3ep8x11.

20. Masharipova G.K. Abu Ali ibn Sinoning ontologik ta’limotida neoplatonik unsurlar va axloqiy qarashlarning insonparvar-lik mohiyati. Falsafa va huquq jurnali. 2024/3. – 20-25-b. https://nuu.uz/falsafa-va-huquq-jurnali/

21. Masharipova G.K. Abu Ali ibn Sinoning borliq va bilish haqidagi falsafiy qarashlari. International Scientific Journal Of Biruni ISSN (E) 2181-2993 vol. 3, issue 2. oct. (2024). B. 72-80. https://cyberleninka.ru/article/n/abu-ali-ibn-sinoning-borliq va-bilish-haqidagi-falsafiy-qarashlari

22. Masharipova G.K. Ajdodlarimiz boy ma’naviy merosida Mirzo Ulug‘Bekning “To‘rt ulus tarixi” asari. Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences (E)ISSN: 2181-1784 4(9), Oct., 2024 Research BIB / Index Copernicus www.oriens.uz. - B. 220-229. Ikromboyev X. https://cyberleninka.ru/article/n/ajdodlarimiz-boy-ma-naviy-merosida-mirzo-ulug-bekning-to-rt-ulus-tarixi asari

23. Masharipova G.K. Scientific Heritage Of Fakriddin Ar-Razi, One Of The Scientists Of The Anushteghini-Khorazmshah Period. American Journal of Advanced Scientific Research (AJASR) ISSN: 2195-1381. Vol. 1 Issue 6, September – 2024, Pages: 10-12. http://www.ijarer.org/

24. Masharipova G.K. Studying The Heritage Of Allos Based On The Principle Of Continuity. International Journal Of European Research Output ISSN: 2053-3578 I.F. 12.34. - vol.3 no.12 december (2024). Pp. 206-212. https://api.scienceweb.uz/storage/publication_files/10413/27969/676542beca8f8___Masharipova.pdf.

25. Masharipova G.K. Main Research Areas Of Scientists Of The Khorazm Academy Of Ma'muna American Journal of Advanced Scientific Research (AJASR) ISSN: 2195-1381 Vol. 1 Issue 8, December – 2024, Pages: 242-247. http://ijarer.org/index.php /ij/issue/view/4.

Опубликован

2026-04-14

Выпуск

Раздел

Humanitarian Sciences

Как цитировать

ANUSHTEGINIY-XORAZMSHOHLAR DAVRI ALLOMALARI MEROSINING IJTIMOIY-FALSAFIY TAFAKKUR TARAQQIYOTIGA TA’SIRI. (2026). Межотраслевые прикладные квалификации, 1(2), 49-56. https://www.ipq-science.uz/index.php/ipq/article/view/18